TRAPETSIYA KVADRATUR FORMULASINING CHIQARILISHI, ANIQLIK DARAJASI VA AMALIY QOʻLLANILISHI

Abstract

Ushbu hujjat trapetsiya kvadratur formulasi (trapetsiyalar usuli) mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, aniq integrallarni taqribiy hisoblashning geometrik asoslangan usulini yoritadi. Nyuton-Leybnits formulasidan foydalanish imkonsiz bo‘lgan hollarda (masalan, boshlang‘ich funksiya elementar bo‘lmasa yoki funksiya jadval shaklida berilsa) trapetsiya usulining zarurati va afzalliklari ta’kidlanadi. Formulaning chiqarilishi funksiya grafigi ostidagi maydonni trapetsiyalar yuzlari yig‘indisi bilan almashtirish orqali geometrik va algebraik izohlangan. Kompozit trapetsiya formulasining olinishi, xato bahosi va aniqlik darajasi qisqacha ko‘rsatilgan. Amaliy qismda berilgan integralning n=10 uchun hisoblanishi batafsil misol sifatida keltirilgan. Material talabalar uchun o‘quv qo‘llanma sifatida foydalidir va muhandislik hamda fizika masalalarida sonli integrallashni amaliy qo‘llashga yo‘naltirilgan.