TARMOQDA AUTENTIFIKATSIYA VA AVTORIZATSIYA MEXANIZMLARI: QIYOSIY TAHLIL VA ZAMONAVIY YECHIMLAR

Shavkat Ibragimov; M Tojimatova

Authors

Shavkat Ibragimov Farg'ona davlat universiteti Author
M Tojimatova Farg'ona davlat universiteti Author

Keywords:

autentifikatsiya, avtorizatsiya, OAuth 2.0, JWT, SAML, RBAC, ABAC, Zero Trust, tarmoq xavfsizligi, MFA, Kerberos, FIDO2

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy tarmoq muhitlarida foydalaniladigan autentifikatsiya va avtorizatsiya mexanizmlari tizimli tarzda tahlil etilgan. Tadqiqot OAuth 2.0, JWT (JSON Web Token), SAML 2.0, Kerberos, FIDO2/WebAuthn va ko'p faktorli autentifikatsiya (MFA) kabi protokollarning xavfsizlik xususiyatlari, ish unumdorligi va tatbiq etish murakkabliklarini qamrab oladi. Avtorizatsiya bo'yicha esa DAC, MAC, RBAC va ABAC modellarining kuchli va zaif tomonlari ko'rsatilgan. Eksperimental natijalar maxsus sinov muhitida 10,000 foydalanuvchi bilan o'tkazilgan yuklama testlari asosida taqdim etilgan. Taqdim etilgan qiyosiy jadvallar va diagrammalar turli ssenariylar uchun optimal protokol tanlashga yordam beradi. Tadqiqot Zero Trust arxitekturasining zamonaviy tarmoqlarda qo'llanilishi bo'yicha tavsiyalar bilan yakunlanadi

Author Biographies

Shavkat Ibragimov, Farg'ona davlat universiteti

FarDU dotsenti
M Tojimatova, Farg'ona davlat universiteti

Farg'ona davlat universiteti talabasi